Jobcenter Ceza Kesintisi Bürgergeld: Tüm İhtilaf Halleri
Jobcenter tarafından uygulanan bir yaptırım (Sanktion/Leistungsminderung), doğrudan insan onuruna yaraşır asgari geçim düzeyine müdahale eder. Aylık standart ihtiyaç (Regelbedarf) kısıldığında, genellikle kira, elektrik ve gıda için düzenli ödeme yapacak miktar kalmaz. Tam da bu nedenle yasa koyucu, § 31, 31a, 31b ve 32 SGB II hükümlerinde bir edim kesintisinin ne zaman uygulanabileceğini, hangi oranda caiz olduğunu ve hukuka uygun bir yaptırım kararının taşıması gereken şekli koşulları açıkça belirlemiştir. Mağdurların bu kuralları bilmesi şarttır; zira değerlendirmelerimize göre yaptırım kararlarının önemli bir kısmı, şekli veya maddi bakımdan itiraz edilebilir durumdadır. Bürgergeld alan Türkçe konuşan kişiler için durum özellikle kritiktir, çünkü Almanca yazılmış bir karar, hem dil engeli hem de hukuki terminoloji nedeniyle çoğu zaman tam olarak anlaşılmadan kabul edilmektedir.
1 Ocak 2023 tarihli Bürgergeld reformundan bu yana yaptırım hukuku belirgin biçimde değişmiştir. Önceden idari işlem niteliğindeki uyum anlaşması (Eingliederungsvereinbarung), § 15a SGB II uyarınca kooperatif nitelikteki işbirliği planı (Kooperationsplan) ile değiştirilmiştir. Bu şu anlama gelir: yükümlülükler artık tek taraflı olarak doğmaz, Jobcenter ile edim hak sahibi arasında birlikte kararlaştırılır. Bu anlaşmaya aykırı davranılması halinde § 31 SGB II çerçevesinde bir yaptırım, kural olarak yine gündeme gelebilir. Ancak bunun koşulu, kararlaştırılan yükümlülüklerin yeterince belirli, katlanılabilir (zumutbar) olması ve usulüne uygun bir hak sonuçlarına ilişkin bilgilendirme (Rechtsfolgenbelehrung) ile birlikte iletilmiş olmasıdır.
Tüm yaptırım hukuku açısından merkezi önem taşıyan karar, Federal Anayasa Mahkemesi'nin 5 Kasım 2019 tarihli, 1 BvL 7/16 dosya numaralı kararıdır. Karlsruhe, standart ihtiyacın yüzde 30'unun üzerindeki yaptırımların, Anayasa'nın 1. maddesi 1. fıkrası ile 20. maddesi 1. fıkrası hükümlerinden kaynaklanan insan onuruna yaraşır asgari geçimin güvence altına alınması temel hakkıyla bağdaşmadığına hükmetmiştir. O tarihten bu yana açık bir tavan bulunmaktadır: Jobcenter, yetişkin hak sahiplerinde kural olarak yüzde 30'dan fazla kesinti uygulayamaz. Yasa koyucu bu içtihadı reforme edilmiş yaptırım hukukuna aktarmıştır. Hâlâ yüzde 60 veya yüzde 100 oranında bir kesintiyi esas alan eski kararlar, kural olarak hukuka aykırıdır ve derhal incelenmelidir.
Yüzde 30'luk maddi sınıra ek olarak yüksek usul hukuku engelleri de mevcuttur. Her yaptırımdan önce Jobcenter, § 24 SGB X uyarınca bir dinleme işlemi (Anhörung) yapmak zorundadır. İlgili kişiye böylece olay hakkında beyanda bulunma, önemli bir sebep ileri sürme ve lehine olan durumları açıklama imkânı tanınır. Dinleme eksikse veya sadece şeklen yapılmışsa, karar kural olarak iptal edilmelidir. Aynı şey hak sonuçlarına ilişkin bilgilendirme için de geçerlidir: somut, anlaşılır ve münferit olaya ilişkin biçimde hangi yükümlülüğün bulunduğunu ve ihlal halinde hangi sonucun ortaya çıkacağını ortaya koymalıdır. Toptan standart ifadeler bu gereklilikleri karşılamaz.
Bir diğer merkezi soru, tedbirin veya önerilen işin katlanılabilirliğidir. Bir iş veya tedbir yerini reddeden kişi, edim hakkını otomatik olarak kaybetmez. Aksine her olayda, faaliyetin bedenen ifa edilebilir, yer bakımından ulaşılabilir ve aile durumuyla bağdaşır olup olmadığı incelenmelidir. Sağlık kısıtlamaları, bakım sorumluluğu veya çocuk bakımı, § 31 Abs. 1 Satz 2 SGB II anlamında önemli bir sebep oluşturabilir. Bu önemli sebep tutarlı biçimde ortaya konulduğunda, yaptırımın dayanağı ortadan kalkar.
§ 32 SGB II kapsamındaki randevu kaçırma (Meldeversäumnis) halleri de sıklıkla ihtilafa yol açar. Burada edim kesintisi, bir ay boyunca geçerli standart ihtiyacın yüzde onudur. Tipik ihtilaf noktaları; davetin usulüne uygun tebliği, hak sonuçları konusundaki bilgilendirme ile hastalık, ertelenemez randevular veya tarih konusundaki yanlış anlamalar gibi önemli sebeplerin mevcut olup olmadığıdır.
Mağdurlar çaresiz değildir. Her yaptırım kararına karşı, tebliğden itibaren bir ay içinde itiraz (Widerspruch) edilebilir. İtirazın reddi halinde, davanın ücretsiz olduğu Sosyal Mahkeme yolu açıktır. Buna paralel olarak, derhal uygulanmasını durdurmak amacıyla erteleyici etki veya geçici hukuki koruma (einstweiliger Rechtsschutz) başvurusu da yapılabilir. Özellikle önemli olan husus, kesinleşmiş bir yaptırımdan sonra dahi, karar hukuka aykırıysa § 44 SGB X uyarınca bir denetim başvurusu (Überprüfungsantrag) yapılmasının mümkün olmasıdır. Bu yolla, örneğin Bürgergeld reformundan önceki döneme ait eski kesintiler bile sonradan sorgulanabilir ve geriye dönük ödemeler elde edilebilir. Belirleyici olan, kararı zamanında incelettirmek ve sürelere uymaktır.
Aşağıdaki yedi ayrıntı sayfası, uygulamamızdaki en sık görülen olay gruplarını ve en başarılı argümantasyon hatlarını göstermektedir. Hem Bürgergeld Yasası sonrası güncel hukuki durumu hem de hâlâ etkili olan eski olayları kapsar; itiraz, dava ve geçici hukuki koruma için somut eylem önerileri sunar.
En Sık Görülen 7 Yaptırım İhtilafı
Uyum Anlaşması İdari İşlem Olarak (Eski Düzenleme)
§ 15 SGB II a.F. kapsamındaki eski düzenleme, Jobcenter'a yükümlülükleri tek taraflı bir idari işlemle belirleme imkânı tanıyordu. Pek çok eski karar bugün şekli bakımdan itiraz edilebilir niteliktedir. Ayrıntılar →
İşbirliği Planı: Bürgergeld Reformu Sonrası İhlaller
2023'ten bu yana uyum anlaşmasının yerini § 15a SGB II uyarınca ortak işbirliği planı almıştır. Belirsiz ifadeler düzenli olarak hukuka aykırı yaptırımlara yol açmaktadır. Ayrıntılar →
Hatalı Hak Sonuçlarına İlişkin Bilgilendirme
Hak sonuçlarına ilişkin bilgilendirme somut, anlaşılır ve olaya özgü olmalıdır. Toptan metin blokları yeterli değildir ve yaptırımın iptaline yol açar. Ayrıntılar →
İş veya Tedbir Önerisinin Reddi
§ 31 Abs. 1 Nr. 2 SGB II kapsamındaki bir yaptırım, katlanılabilir bir faaliyetin varlığını gerektirir. Sağlık, bakım ve ulaşılabilirlik belirleyici inceleme noktalarıdır. Ayrıntılar →
Randevu Kaçırma: Yüzde 10'luk Yaptırım
§ 32 SGB II uyarınca Jobcenter, standart ihtiyacı yüzde on oranında kısar. Tebliğ, bilgilendirme ve önemli sebep, merkezi savunma hatlarıdır. Ayrıntılar →
Yükümlülük İhlali: Yüzde 30'luk Yaptırım
§ 31 SGB II kapsamındaki en ağır yaptırım basamağı yalnızca dar koşullarda uygulanabilir. Şekil hataları ve dinleme eksikliği bu yaptırımı çoğu zaman sorgulanabilir kılar. Ayrıntılar →
Orantısız Yaptırım Oranı
BVerfG, 1 BvL 7/16 kararıyla yüzde 30'luk bir tavan koymuştur. Daha eski veya daha yüksek kesintiler hukuka aykırıdır ve geriye dönük olarak düzeltilmelidir. Ayrıntılar →
Kararınızı Şimdi İncelettirin
Kararınızı 24 saat içinde inceliyoruz. Ücretsiz ve yükümlülüksüz.